2026 оны 1 дүгээр сарын 22-ны өдөр Швейцарын Давос хотноо Монгол Улсын Ерөнхий сайд Г.Занданшатар АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трампын санаачилсан “Энхийн зөвлөл” (Board of Peace)-ийн дүрэмд гарын үсэг зурснаар манай улс тус байгууллагын үүсгэн байгуулагч 20 орчим орны нэг болсон. Газын зурвасын мөргөлдөөнийг зогсоох, дахин сэргээн босгох анхдагч зорилготой байгуулагдсан энэхүү зөвлөлд нэгдсэн нь “Гуравдагч хөрш”-ийн бодлогын хүрээнд АНУ-тай харилцаагаа гүнзгийрүүлж буй хэрэг мэт харагдах ч, хөшигний ард Ойрх Дорнодын ээдрээтэй мөргөлдөөн рүү Монгол Улс өөрийн эрхгүй татагдан орох бодит эрсдэл үүсээд байна.
Ялангуяа, 2026 оны 3 дугаар сарын эхээр Ерөнхийлөгч Д.Трамп Ираны эсрэг дайнд хуурай замын цэрэг илгээх боломжийг үгүйсгэхгүй гэдгээ мэдэгдсэн нь тус зөвлөлийн гишүүн орнуудын хувьд түгшүүрийн харанга дэлдлээ. Тэгвэл энэхүү зөвлөлд нэгдсэнээр Монгол Улсад ямар эрсдэлүүд хүлээж байна вэ?
Ойрх Дорнодын дайнд шууд болон шууд бусаар татагдах аюул
“Энхийн зөвлөл” гэх нэртэй боловч энэ нь мөн чанартаа АНУ болон түүний Ойрх Дорнод дахь холбоотнуудын (Израил, Саудын Араб, Катар зэрэг) стратегийн ашиг сонирхлыг хамгаалах эвсэл болон хувирах эрсдэлтэй.
- Геополитикийн туйлшрал: Одоогийн байдлаар Ойрх Дорнодын нөхцөл байдал зөвхөн Газын зурвасаар хязгаарлагдахгүй, Ирантай хийх шууд мөргөлдөөний ирмэгт ирээд байна. АНУ Ираны эсрэг томоохон цэргийн ажиллагаа явуулж эхэлбэл, Трамп өөрийн байгуулсан “Энхийн зөвлөл”-ийн гишүүн орнуудаас (тэр дундаа үүсгэн байгуулагчдаас) дипломат дэмжлэг, улмаар ложистикийн эсвэл цэргийн оролцоо шаардах магадлалтай.
- Энхийг сахиулагчдын эрсдэл: Монгол Улс НҮБ-ын мандаттайгаар энхийг сахиулах ажиллагаанд оролцдог туршлагатай. Гэвч НҮБ-аас гадуурх, АНУ-ын шууд удирдлага дорх байгууллагын нэрийн өмнөөс Ойрх Дорнодод цэрэг илгээх, эсвэл дэмжлэг үзүүлэх нь Монгол Улсыг Иран тэргүүтэй исламын бүлэглэлүүдийн бай болгох, үндэсний аюулгүй байдалд сөргөөр нөлөөлөх ноцтой эрсдэлтэй.
Олон улсын байгууллагуудын хуваагдал ба НҮБ-ын эсрэг байр суурь
Доналд Трамп тус зөвлөлийг НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөлийг орлох, илүү “үр дүнтэй” механизм хэмээн тодорхойлж байгаа. Энэ нь НҮБ-ыг гадаад бодлогынхоо алтан гадас болгож ирсэн Монгол Улсын уламжлалт бодлоготой зөрчилдөж байна.
- Барууны орнуудын хориг: Их Британи, Франц, Герман зэрэг Европын ардчилсан орнууд уг зөвлөлийн бүтэц, засаглалтай санал нийлэхгүй байгаагаа илэрхийлж, нэгдэхээс албан ёсоор татгалзсан. Монгол Улс энэхүү байгууллагад нэгдсэнээр Европын Холбоо болон бусад уламжлалт түншүүдтэйгээ үл ойлголцох, үнэт зүйлийн зөрчилдөөнд орох магадлалтай.
- Олон талт бодлогын тэнцвэр алдагдах: НҮБ тэргүүтэй олон улсын эрх зүйн тогтолцоог үгүйсгэж, “мөнгөөр эрх мэдэл худалдаж авдаг” системд (жишээ нь, нэг тэрбум ам.доллар төлж байнгын суудал авах) орсноор Монгол Улсын дипломат нэр хүнд сэвтэх аюултай.
Засаглалын ардчилсан бус бүтэц
“Энхийн зөвлөл”-ийн дүрэм нь олон улсын эрх зүйн хувьд урьд өмнө үзэгдээгүй гажиг бүтэцтэй болохыг олон улсын хуульчид шүүмжилж байна.
- Трамп өөрөө бүх насаараа тус зөвлөлийн даргаар ажиллана.
- Шинэ гишүүн авах, шийдвэр гаргах онцгой эрх зөвхөн түүнд хадгалагдана.
Ийм нэг хүний дарангуйлал руу чиглэсэн, хувийн клуб шинжтэй олон улсын байгууллагад Азийн ардчиллын баянбүрд гэгддэг Монгол Улс үүсгэн байгуулагчаар орсон нь дотоодын төдийгүй гадаадын ажиглагчдын гайхшралыг төрүүлж байна. Энэ нь бидний тунхагладаг ардчилсан, чөлөөт үнэт зүйлстэй шууд харшилж байгаа юм.
Дүгнэлт
Монгол Улс “Энхийн зөвлөл”-д нэгдсэн нь АНУ-тай харилцаагаа гүнзгийрүүлэх зорилготой тактикийн нүүдэл байж болох ч, Ойрх Дорнодод дарийн утаа униартаж, Ирантай дайтах тухай яригдаж эхэлсэн энэ эгзэгтэй цаг үед стратегийн хувьд асар том эрсдэлийг дагуулж байна. Трампын геополитикийн тоглоомд хөзөр болохгүй байх, НҮБ-д суурилсан олон талт гадаад бодлогоосоо хазайхгүй байх нь өнөөдөр Монголын дипломатчдаас шаардагдаж буй хамгийн том сорилт боллоо.
1 сэтгэгдэлтэй
Г.Занданшатар үүнийхээ төлөө хариуцлага хүлээж огцрох ёстоы